Schijnzelfstandigheid: boete en naheffing in 2026
Welke boetes en naheffingen riskeer je bij schijnzelfstandigheid in 2026? Het verschil tussen verzuim- en vergrijpboete, de naheffing loonheffing, en waarom 2026 een transitiejaar is.
Snel antwoord: in 2026 legt de Belastingdienst bij schijnzelfstandigheid in principe geen verzuimboetes volgens de normale lijn op — 2026 is door het kabinet als transitiejaar bestempeld. Maar de fiscus controleert wél, kan naheffingen opleggen (loonheffing en premies, tot vijf jaar terug) en kan wél beboeten bij grove schuld of opzet. Vanaf 2027 wordt naar verwachting strenger gehandhaafd. De grootste kostenpost is meestal niet de boete, maar de naheffing.
Naheffing: de grootste kostenpost
Wordt een arbeidsrelatie als (verkapt) dienstverband aangemerkt, dan kan de Belastingdienst de niet-afgedragen loonheffing en premies werknemersverzekeringen naheffen. Dat kan tot vijf jaar terug. De naheffing landt primair bij de opdrachtgever, maar in bepaalde gevallen ook bij de opdrachtnemer. Dit bedrag is doorgaans vele malen hoger dan een boete.
Verzuimboete vs. vergrijpboete
Verzuimboete — voor een verzuim zonder dat opzet hoeft te worden aangetoond. Dit is de boete waarvoor in 2026 een zachtere lijn geldt. Vergrijpboete — voor grove schuld of opzet, en kan flink oplopen (een percentage van de nageheven belasting). Deze blijft ook in 2026 mogelijk.
Het onderscheid is belangrijk: het transitiejaar 2026 dempt de verzuimboetes, maar wie bewust schijnzelfstandigheid in stand houdt, loopt nog steeds een vergrijpboete én de naheffing.
Waarom 2026 een transitiejaar is
Het handhavingsmoratorium op de Wet DBA verviel op 1 januari 2025. Onder druk van de Tweede Kamer koos het kabinet voor een gedeeltelijke verlenging van de "zachte landing": in 2026 controleert de Belastingdienst (vooral via bedrijfsbezoeken bij opdrachtgevers), maar hanteert voor verzuimboetes een zachtere lijn. Verdere aanscherping wordt vanaf 2027 verwacht. Lees de details in Wet DBA-handhaving in 2026.
Wat je nu kunt doen om risico te beperken
- Breng je opdrachtrelaties in kaart met de Wet DBA-check, per opdrachtgever.
- Versterk je ondernemerschap: meerdere klanten, verzekeringen, eigen investeringen — zie ook de ondernemerscheck.
- Gebruik 2026 zoals het bedoeld is: als het jaar om je administratie en contracten op orde te brengen vóór de volle handhaving in 2027.
Informatieve samenvatting van publiek beschikbare informatie, geen fiscaal of juridisch advies. Bedragen, termijnen en handhavingskeuzes kunnen wijzigen. Alleen de Belastingdienst kan jouw situatie definitief beoordelen.